Escherichia
01. Genel Bilgiler
02. Etiyoloji
03. Epidemiyoloji
04. Hastalık Belirtileri
05. Laboratuvar Tanısı
05.01. Bakteriyoskopi
05.02. Kültür
05.03. Hayvan Deneyi
05.04. Serolojik Testler
06. Tedavi
07. Korunma
08. Kullanılan Besiyerleri
01. Genel Bilgiler
E. coli, Enterobacteriaceae familyasına bağlı Escherichia cinsi içinde yer alan Gram negatif çomaklardır. Etkenin hayvanlarda yaptığı hastalıklar aşağıdaki gibidir.
1) Evcil hayvanlarda intestinal hastalıklar (kolibasillozisler): Yeni doğmuş ve genç hayvanların (buzağı, kuzu, domuz yavrusu, tay, civciv gibi) enfeksiyonları.
2) Evcil hayvanlarda ekstra intestinal hastalıklar: Bunlar
A) Ürogenital sistem enfeksiyonları
a) Kedi ve köpeklerde E. coli‘den ileri gelen sistitis ve piyelonefritisler
b) Köpek ve atlarda genital sistem enfeksiyonları
B) Meme bezi enfeksiyonları (mastitisler)
C) Akciğer yangıları (pnömoni)
D) Yara enfeksiyonları
E. coli ile ilgili olarak klinik mikrobiyolojisi ve gıda mikrobiyolojisi sayfalarında genel bilgi ve analiz yöntemleri bilgileri bulunmaktadır.
02. Etiyoloji
E. coli Gram negatif 1.1-1.5 x 2.0-6.0 µm boyutlarında çomak şeklinde, sporsuz, hareketli ve fakültatif anaerobik bir bakteridir. Hareketsiz suşları da vardır. Nutrient agar, kanlı agar ve enterobakterilerin diferensiyel ve selektif besiyerlerinde (MacConkey, EMB agar, vs) 37 oC’ de 24 saatte gözle görülebilir S tipli koloniler oluştururlar. MacConkey agarda pembe, EMB agarda metalik röfle veren koloniler oluşturur. Nutrient buyyonda 24 saatte 37 oC' de bulanıklık meydana getirerek ürer. E. coli birçok karbohidratı (laktoz, mannitol, glukoz) asit ve gaz oluşturarak fermente eder. İndol ve Metil Red (MR) testleri pozitiftir. Sitrat ve oksidaz testleri negatiftir. Nitratları nitrite indirger. E. coli ’lerin somatik O, Flagellar H, Kapsüler K ve Fimbrial (Pilus) antijenleri bulunur. Pilus antijenleri etkenin hemaglutinasyon özelliğini belirler ve Enteropatojenik E. coli ’lerde (EPEC) bulunur. Buzağılarda hastalık yapan E. coli ’ler genellikle O8, O9, O78, O45, O117, O35 serotiplerine dahildirler. Ayrıca bu suşlar K99+ F41 pilus antijenlerine sahiptirler. Kuzularda enterotoksemik kolibasillozdan O9, O101 ve O8 gibi gruplar sorumludur. Septisemik forma ise O78:K80, O15, O20, O35, O75, O115, O114, O125 ve O137 gibi serogruplar neden olurlar. E. coli toksinleri de patojenitede önem taşır; bunlar genellikle genç hayvanların (buzağı, kuzu, domuz yavrusu) bağırsak enfeksiyonlarından sorumlu E. coli ’ler tarafından sentezlenir. Enterotoksin oluşturan E. coli ’ler ETEC (Enterotoksijenik E. coli), oluşturmayanlar ise, NETEC (non enterotoksijenik E. coli) diye adlandırılırlar. Enterotoksinlerin iki fraksiyonu vardır. Bunlar ısıya dayanıklı stabil ve ısıya dayanıksız labil toksinlerdir. Nörotoksinler, endotoksinler, sitotoksik nekroz faktörü diğer toksinlerdir. E. coli’ler fiziksel ve kimyasal etkenlere karşı oldukça dirençlidirler. Doğal koşullarda (su, dışkı, hayvan barınakları) aylarca canlı kalırlar. Fenol ve kreosol gibi dezenfektanlara da direnç gösterirler ve 55 oC’ de 1 saat ısıtmakla inaktive olmazlar.
03. Epidemiyoloji
Kolibasillozisler sonucu oluşan buzağı septisemisi, sığır yetiştiriciliği yapılan her ülkede görülebilmektedir. E. coli, normal bağırsak florasını oluşturmasına rağmen sayısının fazla miktarda artması ile enfeksiyon oluşabilmektedir. Hijyen koşullarının iyi olmaması, stres faktörleri, iklim değişiklikleri ve beslenme bozuklukları hazırlayıcı nedenlerdir. Bulaşık yem, su gibi maddeler bulaşmada önemlidir.
04. Hastalık Belirtileri
Kolibasillozislerde klinik olarak dehidrasyon ve ishal tipik bulgulardır. Hastalık akut ve subakut seyir gösterebilir. Akut olarak seyreden ve ETEC suşlardan ileri gelen buzağı kolibasillozunda hayvanlar 2-6 saat içinde komaya girerek ölürler. Subakut durum ilk üç hafta içinde şekillenir; beden sıcaklığı yüksektir, pis kokulu dışkı, halsizlik, iştahsızlık, topallık, meningitidis ve buna bağlı koordinasyon noksanlığı vardır.
05. Laboratuvar Tanısı
Yeni ölmüş ya da agoni halindeki hayvanlardan organ (karaciğer, dalak, akciğer, vs) veya bağırsak içeriği laboratuvara gönderilir.
05.01. Bakteriyoskopi
Gram boyama yapılabilir. Belirleyici değildir.
05.02. Kültür
Uygun besiyerlerine ekimler yapılır. 37 oC' de 24-48 saatlik inkübasyon sonucu bakteri kolonileri elde edilir. Nutrient buyyonda çok kolay üreyen etken biyokimyasal testlerle ayırt edilir.
05.03. Hayvan deneyi
ETEC suşların belirlenmesi amacıyla bağırsak lup testi, fare testi ve doku kültürü testleri uygulanabilir.
05.04. Serolojik testler
Hayvanlarda hastalık yapan E. coli serotipleri için hazırlanmış antiserumlar bulunmaktadır. Bunlar lam üzerinde kolonilerle karıştırılarak aglutinasyon sonuçları değerlendirilir.
06. Tedavi
Kolibasillozların tedavisi antibiyotiklerle yapılabilmektedir. Antibiyotikler yanında kan volümünü normal duruma getirmek için değişik ilaç takviyeleri de yapılır.
07. Korunma
Hazırlayıcı faktörler ortadan kaldırılmalı ve gerekli hijyen sağlanmalıdır. Yavrulara kolostrum mutlaka verilmelidir. Etkileri sınırlı da olsa gebe hayvanlara aşı uygulamaları da yapılabilmektedir.
08. Besiyerleri
Analizinde çok farklı besiyerleri kullanılmaktadır. Bu siteden ücretsiz ve şifresiz olarak indirilebilen Gıda Mikrobiyolojisi 2019 kitabında E. coli analizinde kullanılan besiyerleri hakkında ayrıntılı bilgi vardır