Minimum İnhibisyon Konsantrasyonu (MİK)
Çeşitli bitki ekstraktları ve antibiyotikler dâhil her türlü kimyasalın özellikle patojenler üzerindeki inhibisyon etkisinin belirlenmesi amacıyla yapılan analizlerdir. İnhibisyon etkisinin belirleneceği kimyasal madde, tek bir madde olabileceği gibi özellikle gıda güvenliği araştırmalarında birden fazla bitkisel ekstrakt karışımı da MİK analizlerinde de denenebilir. Devamında sucuk örneğinde olduğu gibi bitki ekstraktları olmasa bile organik asitler, mikroorganizmalar üzerinde indirgeyici etkisi olduğu bilinen baharat, vakum ve hatta pişirme ile soğuk depolamanın MİK üzerindeki etkisi araştırılabilir. Ancak, MİK araştırmalarında çok genel olarak tek ya da karışım halinde bitki ekstraktları başta olmak üzere kimyasalların patojenler üzerindeki etkisi araştırılır.
MİK analizlerinin, sadece patojenler üzerinde yapılması zorunlu değildir. Sporlu bakteriler ve hatta E. coli Biyotip 1 gibi indikatör bakterilerin indirgenmesi amacıyla da MİK analizleri yapılabilir. MİK analizlerinde asıl olarak hedef mikroorganizmanın, hangi inhibitörün, hangi minimum konsantrasyonda indirgeme sağladığının belirlenmesidir.
Halk sağlığı açısından ilaç ya da gıdalara katılan antimikrobiyellerin en düşük derişimde olması hedeflenir. İlaçlardan farklı olarak gıdalarda GRAS (Generally Recognized As Safe; Genel olarak güvenli olduğu kabul edilen), NOAEL (No-Observed Adverse Effect Level; hiçbir olumsuz etkinin görülmediği doz), LOAEL (Lowest Observed Adverse Effect; en düşük olumsuz etkinin görüldüğü doz) kavramları da vardır. Hayvan denemeleri ile belirlenen NOAEL değeri güvenlik faktörüne bölünerek gıda katkı maddeleri, pestisitler ve veteriner ilaçları için ADI (Acceptable Daily Intake; Günlük kabul edilebilir alım dozu) değeri hesaplanır. Bu konu, mikrobiyoloji.org sitesinden şifresiz ve ücretsiz olarak indirilebilen Gıda Mikrobiyolojisi kitabının 12. Gıda Güvenliği bölümünde açıklanmıştır.
MİK değerinin belirlenmesinde farklı yöntemler kullanılsa da genelde MİK değeri sıvı besiyeri kullanılarak belirlenir. Bu amaçla hedef mikroorganizmanın gelişebileceği uygun sıvı besiyerleri hazırlanır. MİK değeri belirlenecek kimyasaldan seyreltiler hazırlanır. Klasik olarak 1:9 derişimler hazırlanırken eczacılık mikrobiyolojisinde 1:2; 1:4; 1:8; 1:16 ... şeklinde seyreltiler hazırlanır. Bu seyreltilerden besiyerlerine eklenir, hedef bakteri tüplere aşılanır ve inkübasyona bırakılır. Besiyeri miktarı, tüplere eklenen kimyasalın miktarı ve patojen miktarı standart olmalıdır. Sıvı besiyerindeki bu denemeler (tüp dilüsyon yöntemi) dışında disk difüzyon yöntemi, katı besiyerinde damlatma yöntemi, mikrotiter plak yöntemi vb. pek çok uygulama vardır.
İnkübasyon sonrası tüplerde patojenin gelişme durumu kontrol edilir. İnhibisyonu sağlayan en düşük derişim MİK değeri olarak kayda geçirilir. Bu değer titre olarak da anılır. Mikrobiyoloji.org sitesinden şifresiz ve ücretsiz olarak indirilebilen Gıda Mikrobiyolojisi kitabının 07.02.07 Titre Belirlenmesi bölümünde açıklanmıştır.
Klinik mikrobiyolojide özellikle ilaçların bakteriler üzerindeki etkisi Minimum Bakterisidal Konsantrasyon (MBC) olarak belirlenir. Bu belirlemenin farklı yöntemleri vardır. Okuyucularımızın başta klimik.org.tr olmak üzere güvenilir kaynaklardan yararlanmaları önerilir.