Sporlanma ve Vejetasyon
Spor, mikroorganizmalar için canlılığın korunması ve çoğalma aracıdır. Çoğu bitkinin tohumları da çoğalma ve türünün korunması/ devamı için oluşturulur. Bir diğer deyişle sporlanma doğada pek çok canlı türü için geçerlidir. Hayvanlar âleminde ve mikroorganizmalarda böylesi bir çoğalma/ korunma yöntemleri çok daha farklıdır.
Bakterilerden genel olarak sadece bazı Gram pozitif ve çubuk şeklinde olanlar spor oluşturabilir. Genel olarak Bacillus,Alicyclobacillus, Geobacillus ve Clostridium türleri spor oluşturur ancak Sporolactobacillus ve Sporosarcina ile Gram negatif Desulfotomaculum türleri de spor oluşturabilir. Bunlardan Sporosarcina dışındakilerin tümü çubuk şeklindedir.
Bakterilerde sporlanma sadece bir korunma yöntemidir. Bakteri hücresi, sadece yaşamsal bir tehlike ile karşı karşıya kalırsa spor oluşturur. Spor, kendisini oluşturan vejetatif hücreye kıyasla soğuk, sıcak, açlık, susuzluk, tehlikeli kimyasallar, radyasyon gibi olumsuz koşullara daha dirençlidir.
Bakteri hücresi spor oluşturmaya gerek duyduğunda DNA’sının sadece yaşamsal olarak gerekli olan bir kısmını saklar, bir spor ceketi oluşturur. Diğer DNA parçaları ile sitoplazmadaki diğer tüm komponentler parçalanarak ortama dağılır.
Olumsuz koşullara ortadan kalktığında spor su alarak şişmeye başlar, önce eksik DNA parçalarını tamamlar ve yaşam devam eder.
Maya ve küflerde sporlanma farklıdır. Maya ve küf sporları da kendilerini oluşturan vejetatif hücreye kıyasla olumsuz çevre koşullarına daha dirençlidirler. Ancak, sporlanma maya ve küfler için asıl olarak bir çoğalma şeklidir. Hücre bir defada birden çok spor oluşturur. Küflerde bir hücreden binlerce sayıda spor oluşturulabilir. Çevreye yayılan bu sporlar çimlenerek yeni vejetatif hücreler oluşturur.
Sporlanma ve vejetasyon ile ilgili olarak mikrobiyoloji.org sitesi ana sayfada görülen Gıda mikrobiyoloji kitabının 01.05. Sporlanma ve Germinasyon bölümünde daha ayrıntılı bilgi vardır. Bu kitap, şifresiz ve ücretsiz olarak bilgisayarlara, cep telefonlarına indirilebilir.