Campylobacter
01. Genel Bilgiler
01.01. Campylobacter fetus
01.02. Campylobacter fetus spp. fetus
01.03. Campylobacter fetus spp. venerealis
01.04. Campylobacter jejuni
02. Laboratuvar Tanısı
03. Tedavi
04. Diğer Campylobacter spp.
05. Kullanılan Besiyerleri
01. Genel Bilgiler
Bu cins, Spirillaceae üyesidir. Bu familyanın genel özellikleri olan sert vücutlu sarmal, hareketli ve Gram negatif bakteri özelliklerini taşırlar. 0.2-0.5 µm en ve 0.5- 5.0 µm boyunda virgül veya S harfi şeklinde, sporsuz, oksidaz testi pozitif bakterilerdir.
Campylobacter hakkında gıda mikrobiyolojisi ve veteriner mikrobiyoloji sayfalarında da bilgi bulunmaktadır.
Bu bakteri doğada yaygın olarak evcil ve yabani hayvanların gastrointestinal sistemlerinde bulunur. İnsanlara hayvan dışkısı ile bulaşmış yiyecek ve içeceklerle bulaşır. Özellikle çiğ süt başlıca bulaş kaynağıdır. Bu cins içinde çeşitli türler bulunur.
01.01. Campylobacter fetus
Bu bakteriler bir ya da iki uçlarındaki kirpikleri nedeniyle çok hareketli, mikroaerofil ve zorunlu anaerop, oksidaz ve katalaz testi pozitif, üre, jelatin, sitrat ve lipaz testleri negatiftir. Hemoliz yapmazlar. Besiyerlerinde üreyebilmekle beraber zenginleştirilmiş besiyerlerinde daha kolay ürer ve genellikle S bazen R ve M tipi koloniler oluştururlar. İki alt türü bulunur.
01.02. Campylobacter fetus spp. fetus
İnsanlarda ateşli hastalıklara, trombofilibit, endokardit, artrit, kolesistit, ishallerden sorumlu olarak gösterilmiştir.
01.03. Campylobacter fetus spp. venerealis
Hayvanlarda görülür. Özellikle sığırlarda düşük ve kısırlığa yol açan bir bakteridir.
01.04. Campylobacter jejuni
Bu bakteriler mikroaerofil, hemoliz oluşturmaz, H2S meydana getirerek ve 42-45 oC’ta üreyebilmesi ile C. fetus'dan ayrılır.
Hayvan dışkısı ile bulaşmış et, süt gibi besinlerin yenmesi ile insana geçer ve bağırsak mukozasında bolca ürer ve enterotoksini etkisiyle karın ağrılı ishallere neden olur. Bu şekil besin zehirlenmesidir ve besinlerin yenmesinden 16- 18 saat sonra başlar. Ateş, başağrısı, kusma, karın ağrısı ve kramplar, kanlı ve mukuslu dışkı atılımı şeklindedir. Besin zehirlenmesi dışında artrit, kolesistit, septisemi ve menenjit etkeni olarak da gösterilmiştir.
02. Laboratuvar Tanısı
Alınan dışkı örnekleri hemen ekilmeyecekse Cary-Blair besiyerinde soğukta saklanmalı veya transport edilmelidir. Dışkı soğukta +4 oC’ta saklanırsa C. jejuni iki hafta canlı kalabilir. Dışkı ekimleri içinde sığır safrası, Bacitracin (0.1 mg/ml) ve polymyxin B (1000 Ü/ml) bulunduran besiyerleri tercih edilmelidir. Enterik bakterilerin ürediği besiyerlerinde üreyebilmekle beraber bu bakteriler Campylobacter'lerin üremesini baskılayabilir.
Alınan diğer örnekler kanlı agar, kan kültürü agarlarına ekilebilir. Yapılan bu ekimler %3-10 CO2'li ortamda 37 oC’ta 2-3 gün inkübe edilir. Elde edilen saf kültürler katalaz, H2S, hareket, oksidaz testleri ve üreme sıcaklığı özelliklerine bakılarak identifiye edilir.
03. Tedavi
Antibiyotiklerle yapılır. İshallerde rehidratasyon ile su kaybı önlenmelidir.
04. Diğer Campylobacter spp.
C. coli, C. sputorum, C. concisus, C. laridis, C. upsalensis, C. fenneliae'dir.
05. Kullanılan Besiyerleri
Analizlerinde kanlı agar, Cary-Blair agar taşıma besiyeri kullanılır.