Francisella
01. Francisella tularensis
01.01. Genel Bilgiler
01.02. Laboratuvar Tanısı
01.03. Hastalıkları
01.04. Tedavi
01.05. Epidemiyoloji ve Korunma
02. Diğer Francisella spp.
03. Kullanılan Besiyerleri
01. Francisella tularensis
01.01. Genel Bilgiler
Gram boyamada negatif özellik gösterir. Giemsa ve karbol fuksin ile kutupsal boyanma özelliği göstererek kolay boyanır. Hareketsiz, sporsuz, 0.1-0.2 mm en ve 0.3-0.7 mm boyda, aerop kokobasildir. Üremesi için besiyerlerine yumurta sarısı, glikoz, kan gibi zenginleştirici maddelerin katılması gerekir. Francis besiyerinde 2-7 günde üreyebilir. Besiyerinde kolonileri S veya R formunda olabilir. Embriyonlu yumurtanın sarı kesesi ve korio allantoik zarda kolayca ürer. Oksidaz (-), katalaz (-veya +), H2S (+), glikoz, levuloz, gliserol ve mannozdan asit oluştururlar. Soğuğa (10 oC) dayanıklı fakat 55-60 oC sıcaklığa ve antiseptiklere dayanıksızdır.
01.02. Laboratuvar Tanısı
Kültür için, lenf bezi ponksiyonu, kan, balgam, apse diren örnekleri Francis (Cystine’li glikozlu kanlı agar) besiyerine veya Thayer-Martin besiyerine ekim yapılır. Ekimler hemen yapılmayacaksa alınan örnekler 10 oC altındaki sıcaklıkta bekletilmelidir. Besiyerlerinde üreme 3-5 gün sonra olurken bazen 21 güne kadar uzayabilir.
Serolojik test, hasta kanında aglütininler 2 inci haftada oluşmaya başlar ve 4-7 inci haftada en üst seviyeye ulaştığından bu dönemlerde alınan hasta kanından antikor araştırması yapılabilir.
Serolojik test yapılırken aynı örnekten Brucella için de serolojik test yapılmalıdır. Çünkü Brucella geçirenlerde aynı anda F. tularensis’e karşı da antikorlar oluşmaktadır. Serolojik teste F. tularensis antikorlarının titresi Brucella titresine göre daha yüksek seviyede ise; hasta kanındaki antikorlar F. tularensis’e karşı oluşan antikorlar demektir.
Deney hayvanları tanıda güvenilir olarak kullanılabilir. Çabuk tanı için direkt fluoresan antikor tekniği, Enzim Immuno Assay (EIA) kullanılabilir. Alerjik deri testi de çabuk tanıda kullanılabilir.
01.03. Hastalıkları
Francisella tularensis, yaban hayvanı ve kemirici hayvanlarda hastalık yapan bir bakteridir. İnsanlarda ise tularemi adı verilen hastalığı yapar. Bu hastalık vücuda, hayvan teması ile deriden, mukoza ve solunum yolundan girer.
İnsanda; deriden girerek ülsero glandüler form, göz teması ile okülo glandüler form, doğrudan kana geçerek tifoid yani genel enfeksiyon formu ve lenf bezlerinin şişmesi sonucu glandüler formda klinik bulgular görülebilir. Ayrıca pnömoni, apseler ve menenjit de görülebilir. Hastalığı geçirenlerde uzun süreli bir bağışıklık kalır.
01.04. Tedavi
Antibiyotikler ile yapılır.
01.05. Epidemiyoloji ve Korunma
Bu hastalık yaban ve kemirici hayvanların hastalığı olduğu için bu hayvanların pire, kene ve bitleri ile birbirlerine aynı zamanda insana geçebilir. Hayvanlar ile temas edilirken gösterilen dikkat korunmayı da sağlar.
02. Diğer Francisella spp.
Francisella novicida; insanlarda hastalık yapmaz. Fare, kobay ve hamster gibi hayvanlarda hastalık yapar.
03. Kullanılan Besiyerleri
Analizlerde Francis Besiyeri (Cystine’li Kanlı Agar ve Thayer-Martin besiyeri kullanılır.